काठमाडौंः बढ्दो महँगी, आवास सङ्कट, बेरोजगारी, कमजोर सार्वजनिक सेवा र सरकारी नीतिको विरोधमा युरोपका विभिन्न देशमा व्यापक प्रदर्शनहरु भइरहेका छन्।
फ्रान्स, अल्बानिया, इटाली, पोर्चुगल, स्पेन र ग्रिसमा भएका प्रदर्शनले ती देशका सरकारमाथि दबाब बढाएको हो। कतिपय देशमा प्रदर्शन शान्तिपूर्ण रहेपनि केही स्थानमा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप हुँदा हिंसात्मक अवस्था सिर्जना भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्। समाचारअनुसार खाद्यान्न, इन्धन र ऊर्जाको मूल्य बढ्दै जाँदा सर्वसाधारणको दैनिक जीवन प्रभावित भएको छ। अर्कोतर्फ, घरभाडा र घरजग्गाको मूल्य निरन्तर बढेपछि सामान्य आम्दानी भएका नागरिकलाई आवासको व्यवस्था गर्न कठिन भइरहेको छ। यही असन्तुष्टि सडक प्रदर्शनका रूपमा बाहिर आएको हो।
युरोपेली सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरूमध्ये फ्रान्स, इटाली र पोर्चुगलमा महँगी तथा सार्वजनिक सेवासम्बन्धी असन्तुष्टि देखिएको छ। यस्तै, अल्बानियामा भ्रष्टाचार, रोजगारीको अभाव र शिक्षा प्रणालीको अवस्थालाई लिएर सरकारविरोधी आन्दोलन चर्किएको छ। स्पेनमा आवासको अधिकार र बढ्दो घरभाडा मुख्य मुद्दा बनेका छन् भने ग्रिसमा तेल प्रशोधन केन्द्रका कामदारले कार्यस्थलको सुरक्षाको माग गर्दै प्रदर्शन गरेका छन्। युरोपका विभिन्न देशमध्ये फ्रान्समा प्रदर्शनले सबैभन्दा गम्भीर रूप लिएको छ। सार्वजनिक सेवाको कमजोर अवस्था, शिक्षा क्षेत्रमा कर्मचारी अभाव र बढ्दो जीवनयापन खर्चविरुद्ध सेप्टेम्बरको मध्यदेखि नै देशका विभिन्न भागमा विरोध प्रदर्शन हुँदै आएका छन्।
राजधानी पेरिसको दक्षिणपूर्वी क्षेत्र क्रेतईस्थित सेन्ट–एक्जुपेरी माध्यमिक विद्यालयका शिक्षकहरूले कर्मचारी अभावको विरोधमा हडताल गरेपछि आन्दोलन सुरु भएको थियो। त्यसपछि विद्यार्थीहरूले पनि शिक्षा क्षेत्रको अवस्था सुधार गर्न माग गर्दै विद्यालय अवरुद्ध गरे। विस्तारै आन्दोलन पेरिसबाट अन्य सहरमा फैलियो र महँगी तथा आर्थिक असन्तुष्टिसँग जोडियो। प्रदर्शनका क्रममा विभिन्न सहरमा पसल लुटपाट भए। केही सवारीसाधन र फोहोर राख्ने कन्टेनरमा आगजनी गरियो। पेरिसबाट करिब २५० माइल दक्षिणमा रहेको लिमोज सहरको सन् १८८३ मा निर्मित नगरपालिकाको भवनमा आगलागी हुँदा भवनको ठूलो भाग क्षतिग्रस्त भएको थियो। फ्रान्सका केही अधिकारीले प्रदर्शनका क्रममा हिंसा भड्काउन कट्टरपन्थी वामपन्थी समूह जिम्मेवार रहेको आरोप लगाएका छन्।
तर धेरै प्रदर्शन शान्तिपूर्ण रूपमा सुरु भएका थिए। हिंसात्मक घटनापछि राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले आइतबार नागरिकलाई शान्त रहन आग्रह गरेका थिए। उनले टेलिभिजन सम्बोधनमार्फत सार्वजनिक सम्पत्तिमा क्षति पु¥याउने र पसल लुटपाट गर्ने कार्यको आलोचना गरे। शान्तिपूर्ण रूपमा आफ्ना माग राख्ने नागरिकको असन्तुष्टि जायज हुन सक्ने भए पनि हिंसात्मक गतिविधिलाई त्यससँग मिसाउन नहुने उनको भनाइ थियो। अल्बानियामा प्रधानमन्त्री एदी रामाको राजीनामा माग गर्दै सरकारविरोधी प्रदर्शन चर्किएको छ। उच्च माध्यमिक तह र विश्वविद्यालयका विद्यार्थीसमेत आन्दोलनमा सहभागी भएपछि विरोध प्रदर्शन थप व्यापक बनेको छ। राजधानी तिरानामा महिनौँदेखि जारी प्रदर्शनसँगै आर्थिक अवस्था, भ्रष्टाचारको आशङ्का, रोजगारीको अभाव र शिक्षा क्षेत्रका समस्याले असन्तुष्टि बढाएको छ। ‘फ्लेमिङ्गो’ नामक आन्दोलनले देशको दक्षिणी तटमा प्रस्तावित विलासी पर्यटन परियोजनाको पनि विरोध गर्दै आएको छ।
उक्त परियोजना अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नरसँग सम्बन्धित लगानी कम्पनीसँग जोडिएको समाचारमा उल्लेख छ। शनिबार प्रदर्शनकारीले प्रहरीमाथि ढुङ्गा, पेट्रोल बम, पटाका र अन्य वस्तु प्रहार गरेका थिए। प्रहरीले अश्रुग्यास, पानीको फोहोरा र लाठी प्रयोग गरेर भिड नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेको थियो। प्रहरीका अनुसार घटनाका क्रममा १६७ जना पक्राउ परेका छन् भने १३२ प्रहरी घाइते भएका छन्। सन् २०१३ देखि प्रधानमन्त्री पदमा रहेका र चौथो कार्यकाल सम्हालिरहेका रामाले राजीनामा नदिने बताएका छन्। उनले आफ्ना रूढिवादी राजनीतिक विरोधीहरूले झडप भड्काएको आरोपसमेत लगाएका छन्। इटालीको मिलान सहरमा युद्ध र बढ्दो जीवनयापन खर्चको विरोधमा प्रदर्शन भएको छ। सुरुमा शान्तिपूर्ण रहेको प्रदर्शन पछि हिंसात्मक बनेको थियो। मुखौटा लगाएका केही प्रदर्शनकारीले प्रहरीमाथि ढुङ्गा र सडकका ढुङ्गा प्रहार गरेका थिए।
उनीहरूले टेबललगायत सामग्री प्रयोग गरेर बनाइएका अवरोधमा आगजनी गर्नुका साथै पसलहरूमा लुटपाट र तोडफोड गरेका थिए। प्रहरीले प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न अश्रुग्यास र पानीको फोहोरा प्रयोग गरेको थियो। पोर्चुगलको राजधानी लिस्बनमा बढ्दो महँगी र आवास सङ्कटको विरोधमा शनिबार दशौँ हजार मानिस सडकमा उत्रिएका छन्। देशको सबैभन्दा ठूलो ट्रेड युनियन सङ्गठन सीजीटीपीका अनुसार प्रदर्शनकारीले जीवनयापन खर्च र घरभाडा बढेको विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए। देशको उत्तरी सहर पोर्तोमा आवास अधिकारका पक्षधरहरूले हालै पाल टाँगेर विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। खाद्यान्न र इन्धनको मूल्य बढ्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको अस्थिरताले पोर्चुगलको आर्थिक दबाब बढाएको छ।
मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव र रुस–युक्रेन युद्धले पनि विश्व बजारमा असर पारेको समाचारमा उल्लेख छ। स्पेनको राजधानी म्याड्रिडस्थित प्रसिद्ध पुर्ता डेल सोल चोकमा आवास खर्चको विरोधमा सयौँ मानिसले लगातार तेस्रो सातासम्म प्रदर्शन गरेका छन्। मारिया डेल कार्मेन अबास्काल नामकी ८७ वर्षीया महिलालाई उनी लामो समयदेखि बस्दै आएको घरबाट हटाइएको घटनापछि आवासको अधिकारसम्बन्धी बहस थप चर्किएको थियो। ह्विलचेयर प्रयोग गर्ने ती महिलालाई प्रहरीले सडक घेरा हालेर प्रदर्शनकारीलाई हटाएपछि स्ट्रेचरमा राखेर घरबाट बाहिर निकालिएको थियो। स्वास्थ्य अवस्था कमजोर भएपछि उनलाई अस्पताल लगिएको थियो, जहाँ पछि उनको मृत्यु भयो। समाचारमा उनको मृत्युको कारण खुलाइएको छैन। स्पेनमा बढ्दो घरभाडा, महँगो आवास र सामान्य नागरिकले घर किन्न वा भाडामा लिन नसक्ने अवस्थाले सरकारमाथि दबाब बढाएको छ। प्रदर्शनकारीले आवासलाई केवल बजारको वस्तु नभई नागरिकको आधारभूत अधिकारका रूपमा सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
ग्रिसमा तेल प्रशोधन केन्द्रका कामदारले कार्यस्थलको सुरक्षा व्यवस्था सुधार गर्न माग गर्दै प्रदर्शन गरेका छन्। ऊर्जा तथा तेल प्रशोधन कम्पनी मोटर आयलको प्रशोधन केन्द्रबाहिर बुधबार कामदारहरू भेला भएका थिए। समाचार संस्था ‘ग्रिक रिपोर्टर’का अनुसार मर्मतसम्भारको काम भइरहेका बेला प्रशोधन केन्द्रमा भएको विस्फोटमा दुई कर्मचारीको मृत्यु भएपछि प्रदर्शन गरिएको हो। युरोपका विभिन्न देशमा भएका प्रदर्शनका मुद्दा फरक–फरक भए पनि तिनको केन्द्रमा नागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडिएका समस्या छन्। फ्रान्समा महँगी र सार्वजनिक सेवाको अवस्था, अल्बानियामा सरकारविरोधी असन्तुष्टि, इटालीमा युद्ध र जीवनयापन खर्च, पोर्चुगल तथा स्पेनमा आवास सङ्कट र ग्रिसमा कार्यस्थलको सुरक्षा प्रमुख विषय बनेका छन्। खाद्यान्न, इन्धन र ऊर्जाको मूल्य बढ्दा सर्वसाधारणको आम्दानीको ठूलो हिस्सा दैनिक आवश्यकतामै खर्च भइरहेको छ। घरभाडा र घरजग्गाको मूल्य वृद्धिले विशेषगरी सामान्य आम्दानी भएका परिवार, विद्यार्थी र युवा पुस्तालाई थप दबाबमा पारेको छ।